Konfederata e Sindikatave të Shqipërisë (KSSH) e mirëpret publikimin e Raportit të Progresit të Komisionit Evropian për Shqipërinë, i cili në mënyrë të qartë dhe të drejtpërdrejtë reflekton shumë prej shqetësimeve që lëvizja sindikale ka ngritur prej vitesh lidhur me situatën reale në tregun e punës, mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve dhe zhvillimin social të vendit.
1. Informaliteti dhe shkelja e të drejtave të punëtorëve.
KSSH ndan plotësisht vlerësimin e Komisionit se informaliteti në tregun e punës mbetet një nga plagët më të thella të ekonomisë shqiptare. Pavarësisht reformave dhe fushatave të ndërmarra, një numër i madh punëtorësh vijojnë të punojnë pa kontrata pune, pa sigurime shoqërore e shëndetësore, dhe pa asnjë garanci ligjore për sigurinë e tyre ekonomike e profesionale.
Fenomeni i mosdeklarimit të pagave reale, i theksuar edhe në raport, është një praktikë e papranueshme që dëmton rëndë sistemin e pensioneve, konkurrencën e ndershme dhe besimin e qytetarëve në institucionet publike.
KSSH i bën thirrje Qeverisë që të marrë masa urgjente për forcimin e Inspektoratit të Punës, për rritjen e transparencës në raportimet fiskale dhe për përfshirjen e sindikatave në monitorimin e zbatimit të kontratave kolektive dhe standardeve të punës.
2. Emigrimi masiv i të rinjve dhe mungesa e perspektivës.
Raporti nënvizon me të drejtë faktin alarmues të emigrimit të vazhdueshëm të të rinjve dhe punëtorëve të kualifikuar, një dukuri që po zbraz tregun e punës dhe po minon potencialin zhvillimor të vendit.
KSSH thekson se ky fenomen nuk mund të frenohet vetëm me retorikë politike apo masa të pjesshme, por kërkon një qasje të plotë kombëtare që të sigurojë paga dinjitoze, kushte të sigurta pune, trajnime profesionale cilësore dhe shpresë për një jetë më të mirë në Shqipëri.
Në këtë kuadër, KSSH kërkon nga Qeveria shqiptare që të rishikojë urgjentisht politikat e pagave minimale, të forcojë sistemin e negociatave kolektive dhe të garantojë një dialog social të vërtetë dhe efektiv ndërmjet qeverisë, punëdhënësve dhe sindikatave.
3. Politikat aktive të tregut të punës dhe asistenca sociale.
Raporti evidenton se politikat aktive të punësimit mbeten të kufizuara dhe shpesh të paefektshme.
KSSH vlerëson se shërbimet publike të punësimit, programet e trajnimit dhe nxitjes së punësimit nuk janë të përshtatura me realitetin e tregut dhe nuk përfshijnë në mënyrë të qëndrueshme partnerët socialë.
Sistemi i asistencës sociale, me mbulim ende të kufizuar, vazhdon të lërë jashtë një pjesë të konsiderueshme të qytetarëve më në nevojë.
KSSH thekson nevojën për një rishikim rrënjësor të politikave sociale, me qëllim garantimin e një jetese minimale të dinjitetshme për çdo qytetar, në përputhje me standardet evropiane.
4. Dobësia e bashkëpunimit institucional dhe nevoja për dialog social të qëndrueshëm.
Një nga pikat më të rëndësishme të raportit është vërejtja për bashkëpunimin ende të dobët midis Inspektoratit të Punës, Shërbimeve Sociale,Sindikatave dheOrganizatave të punëdhënësve.
KSSH thekson se mungesa e një dialogu të qëndrueshëm social ka penguar shpesh zgjidhjen e çështjeve themelore që prekin punëtorët dhe zhvillimin e qëndrueshëm të tregut të punës.
Ne i bëjmë thirrje Qeverisë së Shqipërisë që të forcojë Tripartitizmin, të rishikojë funksionimin e Këshillit Kombëtar të Punës, dhe të garantojë përfshirjen e sindikatave në hartimin dhe monitorimin e çdo reforme që prek punëtorët, pagat dhe sigurinë në punë.
5. Përfundime dhe kërkesa.
KSSH përshëndet faktin që Komisioni Evropian e vendos në qendër të vlerësimit të tij dinjitetin dhe të drejtat e punëtorëve, si një shtyllë themelore e integrimit evropian. Megjithatë, përmbushja e këtyre standardeve kërkon angazhim real politik dhe institucional, dhe jo vetëm përmbushje formale të kritereve të anëtarësimit.
KSSH i kërkon Qeverisë së Shqipërisë që:
Të ndërmarrë masa konkrete kundër informalitetit dhe evazionit të pagave reale;
Të rrisë pagën minimale dhe të sigurojë respektimin e kontratave kolektive në çdo sektor;
Të forcojë Inspektoratin e Punës dhe institucionet e mbrojtjes sociale;
Të zgjerojë politikat e punësimit aktiv, me përfshirje reale të sindikatave;
Të hartojë strategji të qëndrueshme për ndalimin e emigrimit të të rinjve, duke krijuar kushte për një jetë dhe punë dinjitoze në vend.
KSSH mbetet e gatshme të bashkëpunojë me të gjitha institucionet vendase dhe ndërkombëtare për të ndërtuar një treg pune të drejtë, të sigurt dhe të qëndrueshëm — në përputhje me parimet dhe standartet e Bashkimit Evropian dhe me aspiratat e punëtorëve shqiptarë.
